نظام الدين شامى
مقدمه 20
ظفرنامه ( تاريخ فتوحات امير تيمور گوركانى ) ( فارسى )
نهضتهاى سياسى ، مذهبى در عصر تيمورى ظهور نهضتهاى شيعى و سرآغاز آنان ، نهضت سربداران خراسان ، از مشخصات عصر تيموريست . بدنبال يا همآهنگ با سربداران ، به نفوذ خاندان شيعىمذهب سادات مرعشى ، كه از پيروان حسن جورى بودند ، بايد اشاره كرد . سيد قوم الدين از سادات اين طايفه ، رياست اين نهضت انقلابى را به عهده داشت . سيد قوام الدين و پيروان او بر ضد باونديان ، كه بازماندگان اشراف قديم مازندران بودند ، قيام كردند . با تجمع قدرت سياسى و مذهبى در دست سيد قوام الدين ، حكومت سادات مازندران تاسيس شد . مركز حكومت سادات مازندران در آمل بود . نفوذ و قدرت اين نهضت به حدى رسيده بود كه تيمور با همهء قاطعيت و سبعيت كه در يورشهايش به كار ميبرد ، نتوانست بيكباره آن را سركوب سازد . دولت سادات مرعشى را تيمور لنگ با ملايمت و نيرنگ برانداخت . حروفيه - پيروان فضل الله استرآبادى - نيز در زمان تيمور ظهور كردند . حروفيه از شيعيان غالى بودند ، كه براى هر حرفى از حروف الفباء معنا و مفاهيم خاصى قائل بودند . نهضت حروفيان نيز دامنه گستردهاى يافت . دنباله نهضت حروفيان ميان پيشهوران و طبقات زحمتكش در سراسر ايران ، آذربايجان ، تركيه ، سوريه و عثمانى ، تا مدتها ادامه داشت . فضل الله حروفى استرآبادى - كه وسيله تيمور به آذربايجان تبعيد شده بود - بدست شخص ميرانشاه - فرزند تيمور - خفه شد . فرقه مشعشعيه ، از ديگر نهضتهاى شيعى بود كه در اين دوره در خوزستان قيام كرد . مشعشعيه ، عنوان فرقه خود را از نام محمد مشعشع كه از غلات شيعه بشمار ميرفت ، گرفتهاند . گرچه اين نهضتها كه در بسترهاى تاريخى مشخص و ديدگاههاى متفاوت نشات يافتند و رشد كردند ، به ظاهر وسيله تيمور و تيموريان سركوب و خاموش شدند ، ولى آثار و نتايج بسيار مهمى در دورانهاى بعدى از خود بجاى گذاشتند .